У навігацыю 1980 года па Турэ, Тоболу, Іртышу і Обі плылі на баржах незвычайныя збудаванні — куставыя і дадатковыя насосныя станцыі для нафтапромыслаў Прыоб'я.
Аб'екты, на будаўніцтва якіх калісьці траціліся месяцы і гады, камсамольска-моладзевы эксперыментальны завод блочных прылад выпускае цяпер у так званым суперблочным варыянце. Гэтыя станцыі будуць закачваць ваду ў нетры, спрыяючы тым самым падтрымцы пластовага ціску і павелічэнню здабычы нафты.
Комплектна-блочны метад дазволіў рэзка скараціць аб'ём работ на будпляцоўках Поўначы, перамясціўшы мантаж і зборку «пад дах», у заводскія цэхі. У блочным варыянце куставая насосная станцыя мантавалася з 8—10 боксаў вагой ад 18 да 50 т. Боксы ўніверсальныя ў транспартным дачыненні: памеры дыктавалі чыгунка і чэрава «Антея». А вось для суперблокаў, якія важаць 220—300 т, іншых шляхоў, акрамя рэчных, пакуль, на жаль, няма.
Чаму нафтавікі сталі актыўнымі заказчыкамі гэтага непад’ёмнага абсталявання? Справа ў тым, што эфектыўнасць блочнага будаўніцтва напрамую залежыць ад узроўню заводскай гатоўнасці аб'екта. Блочная станцыя гатова на 50—55%, тады як узровень гатоўнасці суперблочнай значна вышэй — 90—95%, і на промысле яе застаецца зацягнуць на фундамент ды падключыць да камунікацый, што пад сілу брыгадзе з 8—10 чалавек. Але ўсё гэта цудоўна пры адной умове: калі промысел у берага, калі суперблок не трэба цягнуць па сушы дзесяткі або сотні кіламетраў. Цягнуць жа яго няма на чым і няма чым. І ЗНОЎ Мы працягваем пачатую ў папярэднім нумары публікацыю дыскусійных матэрыялаў па праблемах дырыжаблебудавання. Спецыялісты,
З першых гадоў здабычы нафты і газу Цюменскага Поўначы многія газеты і часопісы (у тым ліку «Тэхніка — моладзі»), кажучы пра праблемы транспарту, успамінаюць пра дырыжабль. Прынімем гэта назва як умоўнае — гаворка не ідзе пра сігаропадобныя цэпеліны. Сібіракам вельмі патрэбны апарат лягчэй паветра, грузападымальнасцю да 1200—1500 т, здольны перамяшчацца. Няхай ён будзе кубам, сістэмай шараў або «бублікам» — сутнасць не ў форме, а ў магчымасцях.
Мяшок, надзіманы геліем, утрымлівае ў паветры чалавека, які збірае кедравыя шышкі, — гэтая знаходлівасць была праслаўлена гадоў сем таму назад фатаграфіяй у краснаярскай газеце. Гледзячы на здымак, мы, будаўнікі, падумалі: вось бы мяшок раз у тысячу большы! Гэта ж для любой будоўлі мара, ды і толькі! Вісіць ён сабе над пляцоўкай, надзейна прывязаны, а з яго звісае крук, на які можна падвесіць усё, што трэба! А ўжо калі падніме, як яго разам з грузам цягнуць з Цюмені на Ямбург, прыдумаем.
А Ямбург — справа блізкая. Уренгой мы «распячаталі», а Ямбургскае газавае радовішча ў 11-й пяцігодцы трэба абсталяваць, каб у 12-й браць яго газ поўнай мерай. Але яно ў Запаляр’і, у берага Ледавітага акіяна. Туды трэба везці ў суперблочным выкананні і промысловыя ўстаноўкі, і кампрэсарныя станцыі, і жыллё, і сталовыя, і ўсё іншае. Бо ствараць будбазы там, дзе праз два-тры гады яны стануць непатрэбнымі, недарэчна. І везці тысячы будаўнікоў туды, дзе пры новым метадзе абсталявання можна абысціся сотнямі або нават дзясяткамі іх, — безгаспадарчасць.
Спадзявацца толькі на рачныя шляхі нельга — навігацыя занадта кароткая, ды і шляхі ад берагоў будуць нямалыя. Вось чаму без дырыжабля, эканамічную эфектыўнасць якога пасля К. Цыялкоўскага не раз пераканаўча даказалі аматары-энтузіясты, у развіцці газавай прамысловасці гаспадарыць нельга. Час дыскусій пра дырыжабль, на наш погляд, прайшоў. Прыйшоў час ствараць гэты найпатрэбнейшы транспарт.
АЛЯКСАНДР ГУЛЬКО, дырэктар камсамольска-моладзевага эксперыментальнага завода блочных прылад
ВІТАЛІЙ КЛЕПІКАЎ, старшы інжынер аб'яднання «Сібкамплектмантаж», г. Цюмень
На малюнку ўверсе: ЭПАК-1 выглядае ўражліва, бо дыяметр аэракрана роўны 15 м.